[ advertentie: ]

Manu Chao wil de wereld verbeteren (2001)

Op het moment dat men hem bijna was vergeten, verscheen Manu Chao glansrijk terug op het toneel. Van zijn ingetogen solodebuut Clandestino gingen in '98 wereldwijd enkele miljoenen over de toonbank en werd daarmee een van de zomerplaten van het jaar. Wat een afscheid had moeten worden, werd een opvallende comeback. Hoe de gewezen Mano Negra-leider een reisjunkie werd die af en toe muziek uitbrengt.

Op de bank zit Manu Chao. De levenslust schiet als vuur uit zijn grote ogen. Als oprichter van Mano Negra lag ooit de hele wereld al aan zijn voeten. Patchanka was het toverwoord. De muzikale cocktail van rock, punk, funk, world, country, ska en salsa denderde in de beginjaren '90 als een wervelstorm over de internationale podia, terwijl albums als Puta's Fever en King Of Bongo vele kassa's deden rinkelen. Na het vierde album Casa Babylon werd het echter opeens akelig stil rondom het achtkoppige gezelschap uit Parijs. Eerst doken enkele leden op in bands zoals Marousse en P18, maar het pas was nadat bandleider Manu Chao het soloalbum Clandestino uitbracht, dat de Patchanka definitief ten einde leek.

Toch? "Niet helemaal" weet Manu Chao. "De Patchanka is geen muziekstroming, maar een manier van leven. Mano Negra was de chemie van een groep verschillende mensen die hetzelfde doel nastreefden. Die energie was geweldig, maar ook heel intensief. We waren met elkaar opgegroeid, waren elke dag samen. Het leven was vierentwintig uur per dag Mano Negra. Na jaren en jaren bleek die chemie gewoon over. Ik wilde weer een lange tournee door het binnenland van Colombia maken, maar de ander wilde daarentegen op huwelijksreis of een tijdje bij zijn kinderen zijn."

"Het duurde even voor ik het besefte, maar Mano Negra was niet meer voor ieder van ons een vanzelfsprekendheid. Het natuurlijke compromis voor de band was weg. En ik geloof alleen in natuurlijke compromissen. Mano Negra is dan ook nooit een studioband is geweest, maar een liveband. Op het podium ontstond de Patchanka. Als ik deze de zomer opnieuw op tournee ga, dan is de Patchanka gewoon weer terug. Ik zie mezelf echt niet op een groot podium nummers van Clandestino kopieren. Die little blues doe ik wel in een kleine kroeg waar de entree gratis is. Of op straat in Barcelona. Op een podium met een band is het respect voor het album verdwenen en is er de Patchanka."

Wereldvreemd

Tegen alle verwachtingen in bleek Manu Chao in '98 met Clandestino een van de meest succesvolle platen van het jaar gemaakt te hebben. Het album deed het zelfs zó goed dat het de verkoopsuccessen van de oude Mano Negra-albums tot lachertjes degradeerde, voornamelijk omdat het verkoopsucces bereikt werd zonder hitsingle, tournee of intensieve reclamecampagne. Daarbij was Clandestino, in tegenstelling tot de opwindende Mano Negra-albums, heel basic en ingetogen. De salsa en andere wereldse invloeden waren gebleven, terwijl de rock, funk en punk het veld hadden geruimd. Na eerdere kassakrakers van Ry Cooder's Buena Vista Social Club en Los Super Seven bleek Clandestino een schot in de roos, maar wie aan een slimme koerswijziging denkt, heeft mis. De wereldburger Mano Chao is namelijk erg 'wereldvreemd'. Als een modern soort troubadour is hij het grootste gedeelte van het jaar in de binnenlanden van Zuid-Amerika (Colombia, Mexico, Brazilie) of Afrika (Senegal) te vinden.

"Ik werk graag met het toeval" legt Manu uit. "Dat is niet alleen mijn manier van werken, maar ook mijn manier van leven. Ondanks dat ik in de muziekwereld actief ben, werk ik nooit langer dan vijf of zes maanden achter elkaar. Ik moet elk half jaar de mogelijkheid hebben om mijn leven opnieuw in te richten. Dit jaar werk ik tot september, daarna ga ik er weer vandoor. Ik ben een reisjunkie. Op reis neem ik een kleine achtsporen-recorder mee waarmee ik sessies opneem. Overal en met iedereen. Professioneel of onprofessioneel. In Zuid-Amerika kom je in elke uithoek geweldige muzikanten tegen die van zichzelf niet eens weten dat ze artiesten zijn. Muziek maken is voor mij gewoon een excuus om vrienden met zulke mensen te worden. Helaas ben ik naast een reisjunkie ook een erg ongeorganiseerd persoon. Normaal gesproken lagen er verspreid over de wereld tapes met songs en ideeen. Die vond ik nooit meer terug. Gelukkig heb ik nu een huis in Barcelona met een eigen studio die voor meer orde en discipline in mijn leven en werk zorgt."

"Drie jaar terug had ik in die studio vrij veel materiaal verzameld en wilde er als een soort persoonlijke cleaning een album van maken. Gewoon een heel persoonlijk en simpel slotstuk waarna ik andere dingen zou gaan doen. Maar toen Clandestino zo'n enorm succes werd, was het alsof ik teruggeroepen werd door de muziekwereld; alsof ik daar thuishoorde. 'This is your home Mano!' De reacties waren zo warm... Teder eigenlijk. Het maakte me trots. Gedeeltelijk doordat ik het contact met de drukke Westerse wereld voor een groot deel ben kwijtgeraakt. Ik heb vijfentwintig jaar in Parijs gewoond, maar moet me nu bij een bezoek echt aanpassen. Waarschijnlijk ben ik die drukte ontwent. Ik heb geen idee wat er tegenwoordig allemaal hip is in Parijs."

Hoop

De opvolger van Clandestino heet Proxima Estacion: Esperanza. Een album dat in grote lijnen voortborduurt op zijn succesvolle voorganger, mede doordat Manu Chao veel oude thema's zoals het King Of Bongo/Bongo Bong-deuntje weer uit de kast haalt. "In mijn kleine universum heb ik zo mijn kleine dwergjes" verklaart Manu. "Ik recycle veel. Waarom? Omdat ik doe wat ik leuk vindt. Ik vraag me soms ook wel af of het de mensen niet gaat vervelen, maar zolang ik er zelf nog niet moe van wordt is dat mijn probleem niet." Wie de tijd neemt voor Proxima Estacion: Esperanza zal het idee krijgen dat het album min of meer een verslag is van een rondtrekkende muzikant die zingt over wat hij ziet en meemaakt tijdens zijn rondreis.

Manu beaamt dit: "Ik zie mezelf inderdaad als een soort reisjournalist. Ik schrijf over de dingen die ik zie en meemaak. Om de essentie van het moment te pakken schrijf ik de songs direct op en ook in de taal waar ik op dat moment ben. Als ik op een plek ben waar Spaans gesproken wordt, dan schrijf ik de songtekst in het Spaans. Hetzelfde met Portugees, Engels of Frans. Omdat ik zoveel in Zuid-Amerika ben geweest en in Barcelona woon, is dit album vooral Spaanstalig. Andere songs zoals Merry Blues zijn al wat ouder. Ik had een leuke tune, maar geen tekst. Na een joint herinnerde ik me een tekst die ik lang geleden geschreven had, nog voor Mano Negra. Dat was dus Merry Blues. Ik heb een vrij slecht geheugen en vaak vergeet ik songs die ik geschreven heb. Maar na het roken van een joint komen ze soms weer naar de oppervlakte drijven. Hangt net van de joint af."

"Dat is ook de reden waarom ik live zoveel improviseer: ik vergeet de teksten gewoon. In Brazilië is dat improviseren trouwens een oude traditie. The Dirty Dozen was de eerste Westerse hiphopgroep dit dat behoorlijk kon." Proxima Estacion: Esperanza is Spaans voor 'Volgende Halte: Hoop'. Ook een onderwerp dat Manu Chao uit zijn reizen heeft meegenomen.

Manu wordt somber. "Hoe meer ik rondreis, des te meer ik me ervan bewust ben hoe bevoorrecht het is om in de Eerste Wereld geboren te zijn. Ik kan het me niet alleen financieel veroorloven om te reizen, maar krijg ook vrij gemakkelijk een visum. Wie in de Derde Wereld geboren wordt zit als het ware gevangen. Zie maar papieren te krijgen om het land te verlaten. Maar een van de ergste dingen die ik meemaak tijdens het reizen is dat je nooit hoort dat het ergens beter gaat. Sterker nog: overal hoor ik dat het steeds slechter en slechter wordt. De komende tien jaar zien er niet al te vrolijk uit. Er is weinig optimisme als je ziet dat George Bush president wordt, of dat de top in Frankrijk fout is. Er zijn weinig verantwoordelijke mensen die de wereld besturen. Overal zit maffia. Toch houd ik hoop op beter, want zonder de hoop dat het morgen beter zal zijn kan ik niet leven. Overal zie je een steeds groter wordende bewustwording van de globalisering van de wereldeconomie, of eigenlijk de fascistisch wordende wereldeconomie. Ik ben er van overtuigd dat het ooit anders zal zijn. De komende tien jaar zal dat wel uitwijzen."

Door: Ruben Eg